Tamar Citroen is per 1 januari aanstaande directeur Operations van online marketingbureau Clansman. Door haar jonge leeftijd een opmerkelijke stap. Citroen is namelijk 26. Een nadere kennismaking over de voorwaarden van succes. “Niet blijven hangen in mogelijke beren op de weg.”

Clansman is gespecialiseerd in het opzetten en uitvoeren van online responscampagnes. Dat zijn campagnes waarmee leads en nieuwsbriefinschrijvingen worden geworven opdat hun klanten daarmee traffic en sales kunnen genereren. Klanten als Thomas Cook en TNT en andere adverteerders. Bijzonder aan Clansman is dat zij honderd procent performance based werken. Een even simpel als effectief business model. Citroen: “Onze klanten betalen alleen als wij resultaat boeken. Resultaten boeken is voor ons dus noodzaak.” Bovendien kunnen klanten voor het gehele traject bij Clansman terecht: van de creatieve uiting tot en met uitvoering en plaatsing van de campagne. Clansman is, last but not least, uitgever van verschillende websites op het gebied van ‘kortingen en prijsvragen’.

Booming

E-mailmarketing mag dan sowieso booming zijn, niet iedere organisatie redt het.
Clansman wel. Ze groeiden afgelopen jaar zo hard dat er naast campagnemanager Citroen meerdere campagnemanagers zijn aangenomen. Een groei waarvoor Citroen voor een groot deel verantwoordelijk was. “Als campagnemanager stuurde ik alle processen aan die bij de afdeling horen. Van sales en relatiebeheer tot personeelsbeheer en facturatie. Zowel de strategie van de campagne als voor een deel het operationele deel.” Het inmiddels sterk gegroeide Clansman had een directeur nodig en het bleek logisch dat Citroen dat zou worden.

Dagobert Duck

Citroen studeerde Communicatie aan de Hogeschool Inholland. In deeltijd, want daarnaast werkte ze als marketeer en daarvoor als freelance journalist. Na de middelbare school wist ze niet direct wat ze wilde studeren. “Ik wist dat ik in een commerciële functie werkzaam wilde zijn. Ik was altijd al ondernemend. Mijn ouders noemden mij Dagobert Duck omdat ik alleen met echt geld wilde spelen.”
Het was de psychologie achter reclame en marketing die haar deed besluiten om Communicatie te gaan studeren. “Ik heb een bovenmatige interesse in de redenen waarom het een wel werkt en het ander niet. Ik wilde begrijpen wat de achtergrond is van menselijke beslissingen om tot een aankoop over te gaan.”
Nadat ze in 2008 afstudeerde, vervolgde zij haar loopbaan bij Clansman. Slechts tweeënhalf jaar later is zij directeur Operations.

Beren op de weg

Wat maakt haar succesvol? “Ik maak altijd weloverwogen keuzes, maar is de beslissing eenmaal gevallen, dan twijfel ik niet langer en ga ervoor. Ik blijf niet hangen bij mogelijke beren op de weg. Vervolgens houd ik scherp in de gaten hoe het proces verloopt. Als iets niet werkt, dan blijf ik dat niet doen, maar stuur onmiddellijk bij. Ik ben goed in het analyseren van een campagne achteraf, maar dus ook tussentijds. Heel vaak kijken naar de resultaten, soms wel elke dag, zodat ik de kleinste afwijkingen signaleer om vervolgens het proces te optimaliseren.” Iedere campagne is weer beter dan de vorige, daarin schuilt voor Citroen de uitdaging. Snel analyseren en daarop inspringen. Ook vooraf schat Citroen snel in welke projecten haar energie verdienen en welke niet. Dat geldt niet alleen voor de inhoud van haar werk, zo richt ze als vanzelf ook haar carrièrepad in. “Neem de trein als hij langskomt, ook al weet je exacte bestemming niet. Als je niet instapt, dan sta je stil.”

Relevantie

De juiste kansen zien, succesvolle mensen zeggen het vaker. Als Citroen een campagne lanceert, dan denkt ze graag out of the box. “Ik zoek naar relevantie voor de bezoeker. Zit die relevantie er niet in, dan moeten we dat inbouwen. Je kunt bijvoorbeeld vooraf een prijzenpakket samenstellen voor de consument, maar je kunt de consument ook laten kiezen welke prijs hij wil winnen. Werken met dynamische content is dan de oplossing. Het is die relevantie die het succes van een campagne bepaalt.” Goed weten waar ze het over heeft, bepaalt haar leiderschapskwaliteiten. “Geloofwaardig zijn en kennis van zaken hebben. Daarmee vergaar je als leider autoriteit. Overigens geven we bij Clansman iedere medewerker de kans om zijn taak met een zekere mate van autonomie uit te voeren. Daardoor hebben mensen veel meer plezier in hun werk. Ik probeer ook binnen de hectiek van alledag ruimte voor waardering voor het individu te vinden.” Hebben collega’s wel eens kritiek op haar? “Ik ga ver in de service aan klanten. Ik ben heel flexibel als het om hun wensen gaat. Dat klanten voor gaan, betekent dat ik wel eens tien minuten te laat op interne vergaderingen verschijn.”

Ambitie

Citroen begint per 1 januari aan haar nieuwe baan. En is vol ambitie en plannen.
“We willen met Clansman de internationale markt op. Verder dan België zijn we nog niet gekomen. Zweden, Duitsland, Frankrijk en Engeland staan op de planning. We hebben heel mooie producten, die wij zo in het buitenland kunnen lanceren. Het gaat er natuurlijk om goede partners in deze landen te vinden, met wie we succesvol kunnen samenwerken. Wat ik ga doen is ons personeelsbestand uitbreiden, een internationale strategie en targets uitzetten en gewoon doorgaan met wat ik al deed: mooie campagnes maken voor onze klanten.”

Succes Tamar! We blijven je volgen in je carrière.

Op TEDxWomen sprak Harriëtte Verwey, cardioloog in het Leids Universitair Medisch Centrum. Niet kanker maar hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 voor vrouwen, vertelde Verwey. We spraken Verwey nadien om de puntjes op de i te zetten voor een medisch artikel dat iedere (business)vrouw aangaat.

In een helder betoog waarin zij veelvuldig strooide met citaten (“when size matters, you should not think about the Y-chromosome too much” – met een kwinkslag refererend aan vrouwen met overgewicht) bood zij de zaal een wake-up call en kreeg ondanks het serieuze onderwerp op gezette tijden de lachers op haar hand. Eén op de drie vrouwen overlijdt aan hart- en vaatziekte, stelde Verwey. “Het grote probleem is dat de ziekte zich bij vrouwen vaak anders presenteert dan bij mannen. De symptomen die gelden voor mannen (pijn op de borst, uitstraling naar armen of rug, red.) zijn bij vrouwen vaak afwezig of minder op de voorgrond. Bij vrouwen is sprake van veel vage klachten, zo blijkt uit onderzoek onder vrouwen die aan een hart- of vaatziekteaandoening zijn overleden. Onbegrepen somberheid, extreme moeheid, slaapstoornissen; klachten die veelal aan andere zaken worden toegeschreven.” Het probleem is dus dat mensen zelf, maar ook medici de klachten niet meteen toeschrijven aan een serieuze aandoening die met spoed behandeld dient te worden. Het gaat bij hart- en vaatziekten veelal om een stroke, een infarct of slagaderaandoeningen in hoofd en benen. Hoewel het in de medische wereld inmiddels bekend is dat vrouwen niet de bekende symptomen hebben, is het lastig om klachten te interpreteren, zegt Verwey. “Het zijn veelal vage klachten, die moeilijk te herkennen zijn. De internationaal erkende risicostratificatie-tabellen waarmee we mensen indelen in drie risicogroepen, van hoog tot laag, bieden dan ook geen valide blik op de werkelijke situatie.”

Zwangerschapsvergiftiging

Dat we de symptomen niet goed kunnen interpreteren en in kaart brengen, wil niet zeggen dat we niet al voldoende kunnen ondernemen. Want over de risicogroepen weten we het nodige. Verwey: “Vrouwen in of na de overgang hebben sowieso een verhoogd risico omdat zij niet meer voldoende beschermd worden door de oestrogenen. Roken, hoge bloeddruk, suikerziekte en overgewicht zijn traditionele boosdoeners, juist in combinatie met de overgang.”
Maar ook jongere vrouwen kunnen tot een risicogroep behoren. “Vrouwen die tijdens de zwangerschap een hoge bloeddruk krijgen, zwangerschapsvergiftiging of suikerziekte, hebben zeer waarschijnlijk een veel hoger risico.” Voor alle vrouwen geldt, dat zij veel in de preventieve sfeer kunnen doen om gevrijwaard te blijven van het verhoogde risico op hart- of vaatziekte. “Huisartsen kennen hun patiënten en weten of de vrouwen in hun praktijk de genoemde complicaties hebben gehad. Deze vrouwen kunnen gescreend worden op het bloedsuikergehalte, vetspectrum, gewicht en rookgedrag. Hiermee kan worden vastgesteld of ze tot een hoog-risicocategorie horen voor wie preventieve maatregelen genomen moeten worden. Zelfs bij een verhoogd risico is al veel mogelijk.” Lifestyle is het toverwoord, wat Verwey betreft. “Ik geloof in medicijnen en schrijf die veel voor. Maar ik wil wel pillen met bewijs en beleid. Als de lifestyle van de patiënt niet verandert of hij of zij neemt geen verantwoordelijkheid om zelf in de driver’s seat plaats te nemen, dan kan de medicus zijn coachende rol maar moeilijk vervullen.” De patiënt moet kortom zelf aan het roer gaan staan, waar het haar gezondheid betreft. Door te stoppen met roken, dat staat met stip op 1. Ook frequent bewegen is een belangrijk lifestylevoorschrift, net als het nuttigen van de goede, onverzadigde vetten.

Kruidenier op de hoek

Hoe weet je nou dat je tot de risicogroep behoort? “Als een familielid onder de 60 jaar aan een hart- en vaatziekte lijdt of is overleden, dan is het zinnig om je te laten screenen. Sowieso raad ik alle vrouwen na de overgang aan om een volledige check te ondergaan.” Niet door een testje bij de grootste kruidenier op de hoek te halen, maar een check bij de huisarts, zegt Verwey er wel bij. “De praktijkondersteuner kan die heel goed verzorgen, het hoeft niet door de huisarts zelf te gebeuren. De belasting voor de eerstelijns zorg hoeft niet groot te zijn.” Als de samenstelling van het bloed, de bloeddruk en het percentage cholesterol op orde zijn, vindt Verwey het voldoende om je na vijf jaar weer eens te laten checken. Is bijvoorbeeld de bloeddruk hoog, dan dient men zich frequenter te laten onderzoeken. Neem die verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid, onderstreept Verwey nog eens. Zij maakt mee dat patiënten met een lijstje op haar spreekuur verschijnen en zeggen – ik heb die diagnose en u moet dat voor mij doen. Dat is niet wat ze bedoelt, zegt ze met enig understatement. “Ik zou willen dat patiënten hun uitslagen opschrijven en aan de hand daarvan bewust gaan leven. Vroeger riepen we: Baas in eigen Buik, nu roep ik: Bewust van eigen Hart.” Verwey is voorstander van een gecombineerd bevolkingsonderzoek: naast de reguliere screening op baarmoederhalskanker/borstkanker, zouden vrouwen ook op hart- en vaatziekte gescreend dienen te worden. “Tijdig je risico onderkennen en elimineren, bepaalt het succes.” Omdat vrouwen vaak een grotere rol hebben in de lifestyle van een heel gezin, profiteert dat gezin als geheel van de verantwoordelijkheid die een vrouw neemt waar het haar gezondheid aangaat. “Als we vrouwen mee hebben, profiteren man en kinderen evenzeer.”

Eén van de sprekers op TEDxWomen op 7 december was actrice Hanna Verboom. Gedreven is ze om de ongelijkheid tussen mensen in de wereld minder groot te maken.

Verboom viel op door haar professionele presentatie. Naast de andere, verder inhoudelijk ook prima presentaties liet zij wèl op het juiste moment een stilte vallen, had contact met haar publiek en hield de handen af en toe nonchalant in haar zakken. Ingestudeerde nonchalance wellicht en we mogen het van een actrice verwachten, maar het werkte. De slide waarmee zij haar publiek op inhoud overtuigde liet zien wat de verschillende landen sinds 1948 zijn opgeschoten in de vaart der volkeren. De dag na TEDxWomen spreken we Verboom. “In 1948 werd The Universal Declaration of Human Rights ondertekend. Een manifest dat de gelijkheid tussen mensen onderstreepte. Als we echter de rijkdom van landen in 1948 en 60 jaar later naast elkaar zetten, dan zien we dat wij in het westen steeds rijker zijn geworden, terwijl veel arme landen nog steeds op hetzelfde inkomen per hoofd van de bevolking zitten. Een ongelijkheid die in schril contrast staat met de Declaration of Human Rights. We can do better than that!”

Get it done

Verboom werd geboren in België en groeide op in Kenya met ouders die ontwikkelingswerk deden. Love your neighbours as yourself, leerden zij hun kinderen. Een vriendin van haar moeder paste vroeger vaak op haar en haar broertje als haar ouders het veld introkken. Toen Verboom twaalf was, vertrok de familie uit Afrika en vestigde zich in Europa. Het contact met de vriendin bleef tot zij overleed en een meisje achterliet met de naam Cheruto. Het is nu drie jaar geleden dat het op dat moment achtjarige meisje de diagnose aids kreeg.
Verboom verkocht een aantal van haar schilderijen om zo de medicijnen van Cheruto te bekostigen. Het zou de start zijn van organisatie Cheruto. Een denktank van jonge creatieven rondom ontwikkelingswerk met GET IT DONE als eerste project. GET IT DONE mobiliseert de leden van sociale netwerken en beoogt daarmee de wereldwijde ongelijkheid tussen mensen te verminderen.
Daarvoor heeft het een eigen platform ingericht.

Booming

Het idee is even simpel als briljant: mensen dragen een project aan en gaan met hun eigen contacten als kapitaal aan de slag om via mobiele netwerken de nodige fundings te verkrijgen. Verboom: “Niet alleen in het westen zijn social networks booming. In Afrika zien we elk jaar een enorme stijging in online activiteiten.” Sociale netwerken laten zien dat mensen de behoefte hebben om met elkaar in contact te staan. “We zijn van nature nieuwsgierig naar de mensen met wie we contact hebben. Nu we zoveel gemakkelijker contact hebben met mensen over de hele wereld, staan we ook gemakkelijker in contact met mensen die basale noden hebben.” Verboom gelooft sterk in het persoonlijke element waar het op hulp aankomt. “Ontwikkelingshulp is onpersoonlijk geworden. Het zijn organisaties waarmee de gemiddelde gever geen band heeft. Je doneert zonder dat een project je persoonlijk raakt. Bij GET IT DONE staat je eigen betrokkenheid voorop en in het verlengde daarvan de betrokkenheid van jouw vrienden. Je geeft eerder geld aan een vriend dan aan een organisatie die op afstand staat.”

Minimumloon

Ontwikkelingsorganisaties doen heus ook goed werk, daaraan twijfelt zij niet. Alleen zijn het wel industrieën op zichzelf geworden, die voor veel werkgelegenheid in Nederland zorgen. Dat kan dan niet de bedoeling zijn van ontwikkelingsorganisaties, vindt Verboom. Bij GET IT DONE gaat het anders. Er zijn vooral vrijwilligers actief en de betaalde krachten werken voor een minimumloon. Kantoorhouden doet GET IT DONE onder de woning van Verboom op de begane grond. Hoe werkt GET IT DONE nou in praktijk? “Wij willen juist ruimte bieden aan die heel kleinschalige initiatieven die reguliere hulporganisaties over het hoofd zien. In februari van dit jaar vertrok ik voor twee maanden naar Skid Row in LA om daar vrijwilligerswerk te doen. Het betrof een project voor daklozen dat educatie en opvang voor hen regelt. Toen ik terugkwam meldde ik het project aan bij GET IT DONE. Om donaties te regelen, activeer ik mijn contacten in mijn sociale netwerken. En zij activeren op hun beurt weer hun vrienden.” GET IT DONE heeft de mensen met wie wij werken in drie groepen opgedeeld. “Ten eerste de Movers, die de projecten kennen en aandragen op het platform. Zij hebben het netwerk to get it done. Dan de Makers: de mensen die ter plekke het project uitvoeren. Ten derde zijn er de Shakers. Dat zijn de mensen die doneren of on- dan wel offline meehelpen met de promotie van hun favoriete project.

Vrije tijd

Hoe kiest Verboom de mensen met wie zij werkt? “De groep mensen die ik nu om mij heen heb, is haast organisch gegroeid. Veel gaat op intuïtie. Het belangrijkste ‘harde’ criterium is wellicht idealisme. Zonder een flinke dosis idealisme en bevlogenheid werkt het niet.” Veel mismatch heeft ze niet gehad met de mensen om haar heen. “Het is natuurlijk wel eens gebeurd dat iemand vooral interesse had omdat ik een bekende Nederlander ben. Dat blijkt dan snel genoeg.” Verboom stopt al haar vrije tijd in de organisatie. Dat is soms druk naast de vele acteerklussen die zij heeft. “Ook in dat opzicht heb ik veel aan sociale netwerken en middelen als Skype: contact met anderen onderhouden is heel gemakkelijk geworden. En daarmee het nemen van sociale verantwoordelijkheid.”

Meer over GET IT DONE

The Next Women is mediapartner van TEDxAmsterdamWomen. Het event dat de toekomst wil hervormen door inspiratie te bieden en op 7 en 8 december van dit jaar voor het eerst in Washington en Amsterdam wordt georganiseerd.

Eén van de eerste vragen die één van de organisatoren Marian Spier van de media hoort, is waarom een TEDxWomen nodig is naast TEDxAmsterdam. “De reden is simpel. Omdat er best extra aandacht mag zijn voor inspirerende vrouwen. Vrouwen staan uiteraard ook gewoon in het reguliere TEDxAmsterdam-programma. Dit is extra.” Ook in Amerika, de bakermat van TEDx, is op dit moment een TEDxWomen gaande. Daar kwam ook het idee vandaan voor een extra TEDx. Dat TEDxWomen in een behoefte voorziet is duidelijk. Want de zaal bij Sotheby’s in Amsterdam zit vol. Twee dagen lang geven bekende en onbekende vrouwen en een enkele man hun visie op hun vakgebied of vertellen over hun passie. Mensen uit zeven verschillende disciplines. Wetenschap, kunst, business, maatschappelijk vlak, medisch, technologie en design. Ook de 150 vrouwelijke én mannelijke genodigden op 7 december komen uit deze zeven windstreken. Op 8 december is het event voor iedereen toegankelijk.

Inspiratie bieden

Spier vermoedt dat de enorme aandacht van publiek en pers te maken heeft met de rode draad in de verhalen. “Het doel is geen feministisch vertoog. Het gaat om de inhoud. Over het bieden van inspiratie en het opdoen van inspiratie.”
Reshaping the future wil TEDx. Rode draad vormen dit jaar de woorden kwetsbaarheid en kracht. De verhalen van allen hebben daarmee raakvlakken.

Wie spraken er op 7 december? We belichten een paar hoogtepunten. Een hoogst arbitrair lijstje, we geven het grif toe. Al was het maar omdat ook wij niet alles konden bijwonen. Carien van der Laan, partner en oprichter van Woman Capital – bureau dat vrouwen werft voor topposities, begon haar bureau om vrouwen zichtbaar te maken. Wat zij leerde in de afgelopen vijf jaar is dat vrouwen wel degelijk ambitieus zijn, in weerwil van de heersende mores. Alleen hebben vrouwen een andere definitie van succes. Succes staat in onze maatschappij gelijk aan macht en geld. Terwijl vrouwen vooral invloed en impact willen. Eerder dan macht en geld. Het is dan ook tijd voor een nieuwe manier van denken over zoiets als succes. Er zijn genoeg goede vrouwen, betoogde ze, maar het kost wat meer moeite om ze te vinden. Eat your heart out Kabinet-Rutte, dachten wij.

Looking at the world without boxing it

Tijd voor een moment van bezinning bood Sithabile Mlotshwa; kunstenaar uit Zimbabwe. Haar land ontvlucht en nog steeds te boek als ongewenst in haar moederland vanwege haar confronterende kunst, sprak zij over haar vroegere ervaringen in Zimbabwe, maar ook in Nederland. De vooroordelen en discriminatie die haar hier ten deel vielen toen een kunstverzamelaar begreep dat zij de vrouw was achter het werk dat hij in groten getale had ingekocht. Al jong wilde zij anders zijn dan anderen. Kunst is wat haar redde in het door stammenstrijd verscheurde land. “My need to look at the world with fresh eyes.”
Waardesystemen kunnen ter discussie worden gesteld door kunst. En dat is wat Mlotshwa doet met de organisatie Thamgidi; het beogen van cross-cultural change. “Learning to look at the world without boxing it.”

Nieuwe businessmodellen voor het fysieke boek

Angélique Wouters, CDO van Selexyz boekhandels en voor één derde eigenaar van de keten, vertelde over de snelle veranderingen in de wereld van het fysieke boek. Nu al is 20 procent van de boekenverkoop een online aangelegenheid. Het downloaden van boeken voor de e-reader neemt nog geen grote vlucht, maar gaat dat zeker doen. Hoewel de totale markt voor boeken nog steeds groeiende is, stelt het de traditionele boekwinkels voor een uitdaging: de afname van het aantal boeken via hen is een feit, nieuwe businessmodellen zijn een noodzaak. Met alleen een online winkel ben je er niet, stelde Wouters. De muziekindustrie biedt inspiratie, want die heeft al veel eerder met een antwoord op de teloorgang van de cd-verkoop moeten komen. Bijkomende, complicerende factor is voor Selexyz het feit dat de medewerkers vaak mensen zijn die zo oprecht van het fysieke boek houden. Dat maakt dat zij excellente verkopers voor in de winkel zijn. Maar zij zullen ook de downloads moeten gaan verkopen. Saillant is het feit dat Wouters Selexyz niet vergeleek met de bol.coms van deze wereld. “Wij worden nou eenmaal anders beoordeeld door het publiek.”

A man’s disease becomes a woman’s affliction

Heel interessant waren ook de bijdragen van de wetenschappers aan het debat.
Niki Kringos is professor civil engineering. Alles weet zij van asfalt. Asfalt? Ja, asfalt. En mede door de tekeningen van Maaike Hartjes wist zij haar passie over te brengen op het publiek. 35.000 verkeersdoden vallen er in Europa per jaar in het verkeer. Veelal door de rijkunst van bestuurders, maar ook asfalt speelt een belangrijke rol. Stenen, het cement en bitumen (een olierest) bepalen de samenstelling van asfalt. Maar de weersomstandigheden, het klimaat en de belasting bepalen of de soort asfalt het houdt.
Een andere wetenschapper tevens medicus was Harriëtte Verwey. Cardioloog in Leiden. Opzienbarend is het feit dat er meer vrouwen aan een cardiovasculaire ziekte (CVD) overlijden dan mannen. Terwijl traditioneel de mannen de grootste risicogroep zouden zijn. Juist vrouwen in en na de menopauze vormen een risicogroep. Heel groot probleem bij het tijdig herkennen van een hartinfarct is het feit dat de symptomen bij vrouwen anders zijn dan bij mannen. De extreme vermoeidheid die vrouwen bijvoorbeeld ten deel valt, wordt vaak niet door medici (…) herkend als een signaal van een hartinfarct. Met vaak fatale gevolgen. Harriëtte Verwey laten wij op The Next Women NL in een apart interview aan het woord.

Line between good and evil

Een boodschap van hoop ten slotte leerden we van Jacques Verduin, Amerikaan, psycholoog en leraar, die in en buiten Amerikaanse gevangenissen de mannen leert dat er altijd een keuze is in situaties. Met een programma dat hen leert om emoties te onderkennen, om te mediteren en voor geweld een andere uitweg te kiezen, laat hij deze mannen zien wat Jesse Jackson ooit zei: “Nobody is born armed and dangerous.” En, zo betoogde Verduin, het was Nietzsche die zei: “The line between good and evil walks through every human being.”

Geïnspireerd waren we zeker. En geïnspireerd keerden we huiswaarts. In de komende dagen volgt een interview met actrice Hanna Verboom, over haar activiteiten voor Cheruto. En verder met cardioloog Harriëtte Verwey, over doodsoorzaak nummer 1 voor vrouwen: het hartinfarct.

De x in TEDx staat voor ‘onafhankelijk georganiseerd (TED) event’. Het betekent dat er geen subsidiegever is die de events financiert. De vrouwen en mannen die dit alles organiseren zijn vrijwilligers. De kosten worden gedekt door sponsoren.
De volledige line-up van 7 en 8 december vind je op www.tedxwomen.nl.

Live foto's genomen door Maurice Mikkers.

Trots als pauwen zijn we, dat Simone Brummelhuis is genomineerd als Online mediavrouw van het jaar 2010. Als pionier in hart en nieren is zij de oprichter van The Next Women. Onder andere, want er is meer. Veel meer.

Met de dotcom versie van The Next Women heeft Brummelhuis in 2008 het snelst groeiende women enterprise forum opgezet. Inmiddels bereikt de site meer dan 15.000 internationale internetprofessionals. Daarnaast is Brummelhuis al vanaf 2000 betrokken bij restaurantsite IENS. Nu is zij commissaris en mede-eigenaar, daarvoor was zij jarenlang managing director. Pionier in hart en nieren, heeft zij voor beide merken vernieuwende concepten bedrijfsmatig succesvol gemaakt. Het is slechts tien jaar geleden, maar de online wereld is anno 2010 een volledig andere. Toen was IENS een bedrijf dat draaide om de culinaire ervaring met internet als platform, nu het grootste internetplatform van Nederland met 4 miljoen mensen die de site per jaar bezoeken. Brummelhuis: “Toen we begonnen lag de zwaartekracht bij de boeken die we uitgaven. We waren een publisher, geen internetbedrijf. Nu zijn de verhoudingen tussen online en offline volledig ten gunste van de eerste veranderd.” Een bedrijf zijn dat mensen informeert over waar zij het beste uit eten kunnen, dat was en is het doel van IENS. Een site zijn waar zowel restauranthouders als -bezoekers mee gediend zijn. En Brummelhuis zag dat online de mogelijkheden bood om die informatie te faciliteren.

Mobiele apps

Ook al in de beginjaren van het nieuwe millennium. Het begon met het toesturen van proefformulieren naar vrienden en bekenden met het verzoek een verslagje te schrijven van hun eetervaring en hún vrienden te vragen hetzelfde te doen. “Wij waren de eerste site met user generated content. Wij waren ook de eerste die het idee van de reviewsite uitvoerden. We hebben toen half ondernemend Nederland op bezoek gehad om van ons te horen hoe wij het hadden gedaan.” Ook met mobiele applicaties liepen Brummelhuis c.s. voor de troepen uit. Een aantal jaren geleden kwam IENS met het voorstel om restaurants smsjes te laten versturen naar hun klanten van die avond. Het bleek een revolutionair idee, dat niet meteen door restaurateurs werd omarmd. De software waarmee voor restaurants geregeld werd dat mensen die via de IENS-site boekten een sms kregen ter bevestiging, kwam er toch en inmiddels is het fenomeen niet meer weg te denken.

Inhoud voorop

Brummelhuis ziet zichzelf niet als de techneut die haar ideeën vanuit de techniek opdoet. “Ik weet veel van businessplannen. Ik begrijp wat het is om te ondernemen. Ik zie kansen waar anderen ze nog niet zien.” Kansen en ideeën die Brummelhuis ook vooral door haar internationale contacten opdoet en bedenkt.
“Ik associeer heel gemakkelijk. Als ik een businessplan doorneem, dan denk ik al snel aan een oplossing die in de VS ontstond. Of er schiet mij een Brit te binnen, die voor dezelfde vraag stond.” Inmiddels is zij niet meer ’slechts’ ondernemer, maar vooral coach voor mensen die voor hun bedrijfsmatige concepten kennis, advies en investeerders zoeken. Brummelhuis is een (inter-)nationaal gevraagd spreker over vrouwelijk online ondernemerschap en heeft zitting in (inter-)nationale jury’s van een breed internetpluimage. In 2008 begon zij met TheNextWomen.com; een logisch vervolg op het idee om kennis uit te dragen en informatie bijeen te brengen op één platform, dat businesses verder helpt. Het doel was en is om (inter-)nationale vrouwelijke ondernemers en leaders in de internetwereld met elkaar te verbinden, zichtbaar te maken en hen te ondersteunen bij het opbouwen van een netwerk, het groeien van hun bedrijf en het vinden van financiering. “Wat van belang is voor het welslagen van je onderneming is kennis, een breed netwerk en goede mentoren. Bij The Next Women staat de inhoud voorop. We brengen informatie en beschrijven alles vanuit het ondernemersperspectief. Nu schieten de vrouwelijke initiatieven om te netwerken en elkaar te ondersteunen met kennis en kunde als paddenstoelen uit de grond. Maar in 2008 waren deze initiatieven er niet. Nationaal, maar ook internationaal niet.”

Steve Jobs

The Next Women was het resultaat van de zoektocht die Brummelhuis begon naar de vrouwelijke Steve Jobs. Daarmee was zij de eerste die een internationaal concept voor vrouwelijke ondernemers aan een internetplatform verbond. Nu staan al meer dan twintig events per jaar op de kalender en is de vrouwelijke Dragon’s Den georganiseerd. Internationaal is het toverwoord voor The Next Women. Naast deze Nederlandse versie zien de komende tijd een Braziliaanse en een Duitse versie het levenslicht. Ook de Nederlandse site mag best wat internationaler, vindt Brummelhuis: “Goede ideeën haal je overal vandaan, niet alleen binnen de grenzen van de Nederlandse taal.”

Wij van The Next Women NL zijn er behoorlijk trots op dat Simone is genomineerd. Wat ons betreft wint zij de Adward voor Online mediavrouw van het jaar 2010. Mogen we rekenen op jouw steun?

Stem ook.

Gefeliciteerd met je nominatie Simone!

Volg Simone op Twitter: @thenextwomen

Je kunt wel heel hard blijven roepen dat het glazen plafond de reden is dat vrouwen niet in gelijke mate als mannen doorstomen naar de hogere regionen van Corporate Nederland, maar er is meer aan de hand. Vrouwen zijn niet zichtbaar genoeg, zeggen Sascha Bertus en Mirjam ten Cate. Het was een van de redenen om een boek te schrijven over zichtbaar zakelijk succes. “Vrouwen roepen veel te vaak – ze nemen me maar zoals ik ben.”

‘Zien we wel hoe goed je bent‘ heet het boek. Een boek over personal branding dat niet blijft steken bij het inzetten van social media en het doen van spreekbeurten. Een boek waarin uiterlijk en innerlijk hand in hand gaan. Bertus is eigenaar van imagoadviesbureau Room to Grow. Ten Cate is eigenaar van Proxx Company, een organisatie- en adviesbureau in diversiteitsmanagement. Samen gaven ze al een tijdje de training Zien ze wel hoe goed je bent. Een interactieve training die de deelnemers bewust maakt van hun identiteit en imago om zo gemakkelijker strategische doelen te bereiken. Ten Cate: “Wat opvalt is dat vrouwen zo goed zijn in hun werk en toch niet verder komen. Je kunt de buitenwereld daarvan de schuld geven, maar je kunt ook kijken naar wat je er zelf aan kunt doen. Wat blijkt vaak? Vrouwen roepen al snel – ze nemen me maar zoals ik ben.” Voor veel vrouwen moet de kwaliteit van hun werk voor zichzelf spreken. Ze doen met andere woorden te weinig aan het zichtbaar maken van hun werk en van hun successen.

Informele circuit

Hoe doe je dat, zichtbaarder worden? “Stap één is bewustwording van hoe je overkomt. De wijze waarop je je presenteert, waarin je goed bent en waarin je jezelf kunt verbeteren. Stap 2 is je afvragen wat je gewenste imago is. Want tussen hoe je overkomt en hoe het beter kan, zit vaak een gap. Zichtbaarder worden is een proces waarin uiterlijk en innerlijk samengaan. Het gaat om het aanpassen van uiterlijke kenmerken, maar ook om het besef van je kwaliteiten en om de overtuiging dat die gezien mogen worden. Stap 3 is het inzetten van alle middelen om zichtbaar te worden. Want imago is één ding, het kennen van de regels van het spel is even belangrijk.” De middelen zijn legio, van netwerken, social media tot spreekbeurten. En dan is er nog het informele circuit. Want succesvol zijn bereik je niet alleen tussen 9 en 5. “Ook na werktijd aanschuiven bij een borrel is belangrijk om zichtbaar te zijn. Vrouwen proppen vaak al hun werk in drie dagen om daarna snel naar huis te gaan voor kinderen en man.” Succes verzekerd? Daarvoor hebben Bertus en Ten Cate een formule, afkomstig uit het verandermanagement. “Succes is kwaliteit vermenigvuldigd met zichtbaarheid. Stel, je kwaliteit is een 7. Goed dus, maar je zichtbaarheid is een 2. Dan is je succes een factor 14. Wat vrouwen doen, is heel veel moeite doen om die kwaliteit nog verder omhoog te brengen. Cursussen, nog een academische titel erbij; om maar op die 9 te komen. Als de zichtbaarheid niet verandert, blijf je steken op een factor 18. Terwijl die zichtbaarheid zoveel gemakkelijker omhoog kan! Stel dat die schiet naar 6; dan zit je al op een factor 42.”

Korte kapsels

Binnenkant én buitenkant zijn belangrijk. Daarin vinden trainer/coach Ten Cate en imagocoach Bertus elkaar. Niet door jezelf geweld aan te doen en jezelf een stijl aan te meten die niet bij je past. Maar door je af te vragen wát bij je past en daarmee bewust om te gaan. Uw journalist had aanvankelijk wat moeite met hoofdstuk 4; het hoofdstuk met stijltips, inclusief de uitspraak dat korte kapsels pittiger zijn dan een lange coupe. Maar het moet gezegd dat de Nederlandse vrouw erom bekend staat dat zij met natte haren op de fiets springt naar haar werk. Om daar aan te schuiven bij die belangrijke vergadering. En toegegeven, Ten Cate weet te overtuigen. “Er zijn echt veel vrouwen die hetzelfde aantrekken naar hun werk als wat ze thuis dragen. Die geen idee hebben hóe ze zich moeten kleden om zichtbaarder te zijn. In onze trainingen merken we de enorme behoefte aan tips op dit vlak.”

Steeds meer bewustzijn

Dat er behoefte is aan een boek als dit, bewijst het enorme succes. Nadat in mei de eerste druk verscheen, kon in juni al de tweede worden gedrukt. Het lezerspubliek is breed. “We richtten ons aanvankelijk op de hoger opgeleide vrouw tussen 25 en 45. Maar we horen ook enthousiasme onder secretaresses en moeders geven het hun dochter cadeau die net is afgestudeerd.” Een verklaring is er ook voor het succes. Want het is niet vreemd te veronderstellen dat er een verschuiving plaatsvindt in het denken van vrouwen. “Vrouwen ontwikkelen steeds meer bewustzijn dat hun zichtbaarheid belangrijk is om succesvol te zijn. Succes is geen logische vervolgstap van goed-zijn.”

En nu maar wachten op een boek waardoor mannen de polyester pakken met dito das in de kast laten hangen.

Meer weten over boek en schrijvers: www.zienzewelhoegoedjebent.nl

Je kunt het boek inkijken en direct bestellen

The Next Women houden heidag bij De Amstel Tafel

Een regenachtige dag. Zoals er vele van zijn geweest de afgelopen maand. Maar wij treuren niet. Want wij zitten bij De Amstel Tafel. Een bijzondere locatie aan de rivier de Amstel in Ouderkerk aan de Amstel.

Je kunt er terecht voor een dagdeel of hele dag en ook in de avond. En je huurt er één van de drie zones of twee. Of gewoon alledrie. Het is maar net waar je voorkeur naar uitgaat, zegt Jacintha Ruppert, uitbater van De Amstel Tafel. “Ik heb drie zones gecreëerd, maar in de praktijk blijkt wel dat er soms behoefte is aan het samenvoegen van zones. Zodat meer rust of een grotere ruimte gecreëerd wordt.” Wij, Sigrid van der Hoeven en Ellen Kleverlaan – de vrouwen achter The Next Women NL, maakten een dag gebruik van de gastvrijheid van de Amstel Tafel.

Enorme tafel

Ruppert begon de Amstel Tafel eigenlijk omdat ze zelf behoefte had aan een ruimte om haar coachingssessies van een passende omgeving te voorzien. “Rust, een prettige omgeving en het water maken dit tot de ideale omgeving om een dagje weg te zijn. Met het management team, voor een heidag zoals jullie die houden, maar ook voor coachingssessies. Ik ben coach en zo kwam ik in aanraking met deze ruimte. Maar deze ruimte inspireerde me tot zoveel meer. Ik ben het gaan huren en heb het ingericht met een goede vriendin, Jose Hamilton van Hamilton Style. De naam heb ik bedacht vanwege de enorme tafel die in de Comfortzone staat. De grootste ‘zone’ die ik heb.” Terugkerende klanten zijn een groot recruitmentbureau dat iedere drie maanden de kwartaalmeeting houdt, een van de grotere kruideniers van ons land, die de voltallige Raad van Bestuur afvaardigde. De plaatselijke dierenarts met zijn team; veel mensen blijken zich thuis te voelen.

Microkrediet

Nog geen jaar geleden was Ruppert druk met de inrichting. En anderhalf jaar geleden waren er twee banken die geen van beide iets zagen in haar plan. Gelukkig dacht Qredits, Microkrediet Nederland daar anders over. Via hen kreeg ze wel geld los. In combinatie met een uitkering van het UWV en haar spaarloon, lukte het haar om de boel draaiende te krijgen. “Van het UWV krijg je een half jaar de tijd om een eigen bedrijf op te starten. Na een jaar bekijken zij hoe je draait. Al naar gelang het resultaat moet je dan tot 70 procent terugbetalen.” Inmiddels draait Ruppert al zo goed, dat zij de nodige investeringen heeft gedaan, waaronder een eigen vaartuig: De Amstel Sloep. “Al snel na de start liep ik in lijn met mijn businessplan.”

In het water hangende wilg

Het geheim van haar succes? Ruppert maakt gebruik van een goede cateraar, wat ons betreft een schot in de roos. Maar er is meer. “De kernwaarden waarop ik mij laat voorstaan, zijn ‘persoonlijk’, ‘informeel’ en ‘flexibel’. Daarnaast beschik ik hier over een unieke plek. Echt iedere bezoeker vergaapt zich aan het uitzicht, de in het water hangende wilg en de sereniteit die uitgaat van het omringende water.” Dat water is een terugkerend element in het gesprek, want Ruppert denkt alweer aan uitbreiding en ook daar moet één ding in ieder geval aanwezig zijn: “Het moet aan het water liggen.” Los van de unieke plek en haar kernwaarden, bedacht Ruppert ook dat ze aan marketing moest doen. “Ik heb veel over Google Adwords geleerd, het afgelopen jaar. Met Click2Result ben ik vervolgens gaan zitten om te zien of ik hoger in de zoekresultaten zou kunnen eindigen. Met hen heb ik de deal dat ik na ongeveer tien keer klikken op mijn advertentie, verdwijn uit de zoekresultaten. Dat is natuurlijk ingegeven door mijn budget. Maar ook belangrijk is, dat ik maar beperkt boekbaar ben! De ruimte is uiteindelijk beperkt, dus ik kan niet eindeloos inboeken.”

Door vertellen

Maar los van alle inspanningen, blijkt Word of Mouth misschien wel de belangrijkste tool. Nog geen jaar is Ruppert bezig en de klanten blijven terugkomen. “En zij vertellen het door. Dat is de mooiste reclame die je je wensen kunt.”

Bij deze Jacintha, we vertellen het allemaal graag door.

Veel wezenlijker dan wat je kunt, is wie je kent, zegt Miriam Notten, directeur van La Red, Nederlands grootste netwerkadviesorganisatie. Haar advies: voeg een netwerkkaart toe aan je CV als je gaat solliciteren. En voor afdelingen P&O: toets het netwerk van de sollicitant.

Een goed netwerk, we willen het allemaal en waarom? Simpel, met een goed functionerend netwerk bereik je nou eenmaal veel meer dan in je eentje. Miriam Notten richtte in 2003 La Red op: een netwerkadviesorganisatie die mensen ondersteunt om het beschikbare sociale kapitaal zakelijk te leren inzetten. Netwerken dus. Want zakelijke relaties ga je aan met mensen en niet met organisaties. Met een team van tien mensen is bijna alles oplosbaar, zegt Notten. “Gemiddeld kent ieder mens zo’n 600 mensen. Met tien mensen ken je samen dus 6000 mensen.” En dat gemiddelde gaat alleen maar verder omhoog de komende jaren, dankzij social media. We worden als het ware steeds interactiever.

Netwerkkaart

De dienstverlening van La Red bestaat onder meer uit het leren benutten van je netwerk. En het waar nodig overbruggen van ‘gaps’ in dat netwerk.
Hoe gaat dat in zijn werk? “Een accountmanager in de bouw had bedongen dat zijn werkgever hem zou ondersteunen in het strategisch inzetten van zijn netwerk. Wij maakten voor hem een analyse van het gewenste netwerk en van het netwerk op dat moment. Hij diende daarvoor zelf in kaart te brengen wie hij kende, hoe goed hij deze contacten kende, en hoe belangrijk zij voor hem zijn. Wij analyseren vervolgens waar de gap zit tussen gewenste en huidige netwerk. Waar het overontwikkeld is of juist onderontwikkeld en waar het wel aanwezig is maar beter benut kan worden. Wij noemen dat een Netwerk Atlas.” Wat eventueel volgt is een coachingstraject om het gewenste netwerk te realiseren en ook: te benutten. Want met alleen een netwerk ben je er natuurlijk niet, je moet het wel weten aan te boren. Wie solliciteert op een functie waarvoor een groot netwerk is vereist, adviseert Notten een netwerkkaart bij zijn CV te voegen. Hoe ziet dat eruit? “Het is een manier om te visualiseren hoe het netwerk van jou eruit ziet. Het clustert de relaties geografisch en functioneel en het kwantificeert het aantal contacten. In een oogopslag is duidelijk waar ‘werk aan de winkel is’ en waar het netwerk al goed ontwikkeld is.

Zwakke relaties

De werkgever op zijn beurt, kan een sollicitant of medewerker beoordelen op karakter, kennis en kunde. Het beoordelen van een netwerk, is lastiger, legt Notten uit. “Dat blijkt vaak pas in de loop der tijd; of iemand het netwerk heeft dat gunstig is voor de functie. Als een werkgever het al bij een sollicitatieprocedure onderzocht wil hebben, dan brengen wij het netwerkprofiel in kaart.” Een goed netwerk wordt voor veel functies gevraagd, zegt Notten. Maar het toetsen ervan, daarvoor heeft een personeelsfunctionaris of leidinggevende vaak niet de juiste middelen. Dus een snelle blik op het aantal Facebook- en LinkedIn contacten is niet voldoende? “Het zegt wel iets natuurlijk, maar het vertelt je niet of die contacten ook een bruikbaar netwerk opleveren. Dat veel contacten zogeheten ‘zwakke relaties’ zijn, is helemaal niet erg, zegt Notten. “Van je zwakke relaties moet je het juist hebben. Je echte vrienden, die we ’sterke relaties’ noemen, brengen over het algemeen geen commerciële opportunities meer mee. Dat stadium ben je voorbij met hen. Je moet het in je netwerk hebben van je andere sociale contacten. Dat heeft wel onderhoud nodig, het aanboren van dat netwerk gaat niet vanzelf. Maar door je netwerk van zwakkere relaties te onderhouden, is de opbrengst hoger dan van sterke relaties.”

Veel wezenlijker dan wat je kunt, is wie je kent, zegt Miriam Notten, directeur van La Red, Nederlands grootste netwerkadviesorganisatie. Haar advies: voeg een netwerkkaart toe aan je CV als je gaat solliciteren. En voor afdelingen P&O: toets het netwerk van de sollicitant.

Een goed netwerk wordt voor veel functies gevraagd. Echter, de werkgever kan een sollicitant of medewerker beoordelen op karakter, kennis en kunde; het beoordelen van een netwerk is lastiger, zegt Notten. Want dat blijkt vaak pas in de loop der tijd: of iemand het netwerk heeft dat gunstig is voor de functie. Een snelle blik op het aantal Facebook- en LinkedIn contacten is dus niet voldoende.

Interessant is het onderscheid dat Notten maakt tussen zwakke en sterke relaties. Dat veel contacten op Facebook en LinkedIn zogeheten ‘zwakke relaties’ zijn, is helemaal niet erg, zegt Notten. “Van je zwakke relaties moet je het juist hebben. Je echte vrienden, die we ’sterke relaties’ noemen, brengen over het algemeen geen commerciële opportunities meer mee. Dat stadium ben je voorbij met hen. Je moet het in je netwerk hebben van je andere contacten. Dat heeft wel onderhoud nodig, het aanboren van dat netwerk gaat niet vanzelf. Maar door je netwerk van zwakkere relaties te onderhouden, is de opbrengst hoger dan van je sterke relaties.”

Volgende week meer over Miriam Notten en over netwerken.

In het afgelopen anderhalf jaar werkten we aan het boek ‘Meestersprekers, over de kunst van het spreken’ dat september dit jaar zal verschijnen bij Academic Service. In dit boek komen negentien bekende sprekers aan het woord, waaronder Hans Wiegel, Ben Tiggelaar en Hedy d’Ancona. Zij geven diepgaande en verrassende inkijkjes in de praktijk van het presenteren. Bij wijze van voorpublicatie vind je hier een deel van ons interview met Hedy d’Ancona.

Beschouwt u zichzelf als een goede spreker?
Je weet natuurlijk niet of je zelf een goede spreker bent, ik denk het wel. Je hoort het van anderen, dat ze zeggen dat ze tevreden zijn, dat je daar complimentjes over krijgt. Niet altijd hoor. Het gaat ook wel eens een keer niet zo goed omdat je je toch verkeken hebt op het soort mensen of zo. En daar moet je ook weer niet ongelukkig over zijn.

Is presenteren te leren?
Ja, je moet het leren. De één zal het makkelijker leren dan de ander. Ik heb het geleerd omdat ik in mijn studententijd jarenlang cabaret heb gedaan. Niet iedereen heeft hetzelfde dramatische talent. In onze Tweede Kamer is het niet dik gezaaid. Marijnissen kon het heel goed, was echt iemand van de dramatiek. Femke Halsema kan het ook behoorlijk goed. Zij wilde ook altijd toneelspeelster worden, dus die leeft daar iets in uit. Mariëtte Hamer, hoe aardig ik haar ook vind, meeslepend spreken is niet haar sterkste punt. Agnes Kant was er ook niet zo goed in. Nou ja, je moet ook weer niet hysterisch worden, dan vind ik het weer eng. Maar je moet wel een beetje ver durven gaan. En verder, je leert van de keren dat het niet goed ging, van je eigen fouten. Je kunt wel een andere spreker heel erg goed vinden, maar je kunt iemand anders natuurlijk nooit nadoen. Je moet echt proberen om je eigen persoonlijkheid te bewaren. Dus niet van: ‘Nu ben ik de spreker’ en ineens zo’n toon aanslaan. Je moet, en dat is moeilijk, zo dicht mogelijk op je eigen persoonlijkheid blijven zitten.

Ziet u verschil in spreken tussen mannen en vrouwen?
Ja, dat zie ik zeker, daarom zeg ik ook: ‘Probeer toch een beetje in de buurt van jezelf te blijven’. De voorbeelden van sprekers die we met de paplepel ingegoten kregen zijn toch meestal grote mannen. En dat is dus niet wat je na moet gaan doen. Misschien zijn vrouwen die dat wel doen bang dat ze anders niet serieus genomen worden.

Kunnen Nederlanders spreken?
Ik heb tien jaar lang in dat Europees Parlement gezeten, dus dan zie je dat Fransen en Italianen prachtig kunnen praten. Nederlanders hebben daar helemaal geen opleiding in, terwijl ik weet, ik heb neefjes in Frankrijk, dat je daar leert spreken op de middelbare school. Je leert discussiëren, dat kunnen wij ook niet goed. En ze leren oreren, dat leren wij ook niet, zelfs toen ik studeerde las je alles van papier als je iets moest voordragen. Maar hier in Nederland, wie kan er nou leuk spreken? Balkenende, dat vond ik helemaal niks. Ik vind Halsema dan eigenlijk nu de beste. En verder zie ik daar geen fantastische voorbeelden.

Hoe belangrijk is dat, te kunnen spreken, als je invloed wil uitoefenen?
Dat is erg belangrijk. Het is erg belangrijk om mensen mee te krijgen. Dat mensen denken: ‘Ja, zo is het.’ Het is toch de kunst van het verleiden en dat geldt niet alleen maar voor de politiek. Nou is het een tijd uit geweest, ook in de politiek. De politiek heeft last van ontideologisering, maar je ziet bijvoorbeeld aan Obama dat er kennelijk toch mensen achter je aan lopen, als je het goed kunt.

Wat is charisma volgens u?
Dat is het vermogen tot verleiden, dat is dat mensen aan je lippen hangen. Ik ben geen aanbidder van het koningshuis, maar die Máxima heeft wel een zeker charisma. Dan kan je zeggen, die ziet er zo mooi uit, maar zo lopen er heel veel van die blonde types rond, die dat haar zo hebben zitten, dus het moet iets meer zijn. Sommige mensen hebben het niet alleen aan hun schoonheid te danken maar aan iets anders. Ik denk aan zo iemand als Fortuyn, was ik ook geen liefhebber van, maar die moet charisma gehad hebben. Het was natuurlijk absoluut niet iemand van wie je kon vermoeden dat hij het zich kon permitteren te koop te lopen met zijn homoseksualiteit en darkrooms. Dan moet je iets hebben, hier in dat tuttelland waar we alles al te gek vinden. Dat heeft Wilders volgens mij niet. Overigens is er een verschil tussen charisma en personificatie. Charisma is veel mystieker, heeft veel meer met iemands echte persoonlijkheid te maken. De personificatie van de politiek is meer dat de minister-president Jan Smit een telegram gaat sturen om hem beterschap te wensen met zijn stembanden. Dat soort van idiotie. Dat ‘ik ben zo gewoon gebleven’, daar heb ik een ontzettende hekel aan. Zoals ik het ook heel naar vind als ze in verkiezingstijd op vuilniswagens gaan zitten, of gaan koken voor de voedselbank, of als ze accordeon gaan spelen. Dat vind ik helemaal niks.

Is charisma ook dat wat een spreker tot een meesterspreker maakt? Is dat net dat laatste stukje?
Ja, dat zou je wel kunnen zeggen. Charisma is de slagroom op de pudding.