Het leven is vallen en opstaan, het liefst een beetje lenig

Wie ben je?
Ik ben Marion Moulen (1961), “ZiaQua Podiumkunsten” choreografe en dansdocente op diverse locaties te Amsterdam. Ik heb een eenmanszaak. Mijn expertise is Werelddans, Circusdans & Leeuwentemmen en choreografietekenen (Gerrit Rietveld Academie). En neen, geen echte leeuwen! Het is een act waarin jongeren de tijgers, panters of leeuwen spelen. Met hoela hoops bouwen we een leeuwentunnel, -kooi, tonen hoepelkunsten en ik ben de leeuwentemmer van de artiesten in de circusshow.

Hoe het allemaal begon:
Als kind van 4 jaar was ik vermist. Ik bleek op wereldreis, te voet. Ik had een afstand van zo’n 7 kilometer gelopen, in mijn eentje! Gelukkig kwam ik in goede handen van het politiebureau thuis. Na de vooropleiding Mimeschool Theaterdans, de Gerrit Rietveld Kunstacademie (research in choreografietekenen) en Henny Jurriëns International Modern dance, werd ik zelf podiumartieste en regisseuse. De droom om zo lenig als een slangenmens te worden, bleef ik nastreven. Hierdoor professionaliseerde ik mij met een unieke mix van klassieke Egyptische Bellydance & klassiek Indiase dans (Bharata Natyam) & yoga in een solo performance.
Toen ik als moeder van een halfbloed Nigeriaanse dochter, boordevol fantasie, haar verhalen ging verwezenlijken in een echt circusfeest met live muzikanten en publiek werd het me duidelijk; in het circus komen alle culturen samen. Zo is Circusdans ontstaan, een eigen mix van acrobatiek, ritmische gymnastiek, yoga en circuscapriolen. Elf jaar doe ik het nu.

Waarom ben jij succesvol?
Spontaan zijn, lef tonen, experimenteren en vernieuwende lichaamskunsten ontdekken en zoveel mogelijk optreden op diverse podia. De directe feedback van het enthousiaste publiek en de deelnemende jonge artiesten, motiveerden mij om door te gaan. Zo werd de Leeuwentemmer ZiaQua mijn succesformule.

Wat adviseer jij een startende ondernemer?
Geef jezelf de ruimte, durf te pionieren, geloof in je dromen. Kwaliteit en originaliteit worden op de lange duur beloond, echt waar.

Heb je een vallen en weer opstaan – moment gekend?
Ik moest vooral leren zakelijker te worden: het managen van mijn inkomsten en uitgaven. Want als freelancer heb ik contracten met wisselende inkomsten.
Bijscholen heb ik vooral op het zakelijke vlak moeten doen.

Wat zou je achteraf anders doen?
Als je pioniert, heb je niet zomaar een voorbeeld, dan komt het zeker aan op het vertrouwen in jezelf. Het kunstenaarsbloed was en is mijn drive en je verrijkt jezelf met kennis. Ik miste destijds het advies of uitwisseling. Nu 11 jaar later het ondernemersklimaat belangrijk wordt gevonden, worden mij vanuit de gemeente cursussen aangeboden.

Wat is jouw lesson learned?
Mijn lijfspreuk is: “Het leven is vallen en opstaan, het liefst een beetje lenig.”

Zet jij social media in en hoe dan?
Ik link al de organisaties waarvoor ik werkzaam ben via mijn website of LinkedIn en publiceer filmpjes via Vimeo en ben onlangs verbonden met Cultuureducatie MOCCA, een database waar scholen aanbieders zoeken.

Hoe bouw je jouw merk?
Sfeer bouwen! Uit nood (zonder personeel) zijn heel wat skills geboren zoals webdesign, omschrijvingen van projectplannings, lesprogramma’s maken, choreografietekenen, flyers ontwerpen en vooral: ruilhandel van film monteren voor een soloperformance en dergelijke.

Hoe ga je om met deze economische crisis?
Vooralsnog heb ik het drukker dan ooit. Als iemand mij boekt, zijn er geen tussenpersonen. Als eenmanszaak is de communicatie heel helder en direct in wat te verwachten. Ik ben organisatie, onderhandelaar, uitvoerder, administratie en webdesigner in één.

Wat is jouw verdienmodel en ben je daarover tevreden?
Het is soms pittig om als freelancer met wisselende inkomsten op tijd betaald te worden, dat levert nog wel eens spanning of nervositeit. Anderzijds: als ik zou wensen te groeien zou ik personeel moeten aannemen of docenten moeten opleiden.

Wat zijn je doelen voor de komende drie jaar?
Ik ben docente van zo’n 100 jongeren per week op onder meer scholen, toch het persoonlijk talent ontdekken, boeit me. Kinderen en jongeren zijn vol dromen en wensen, zo positief wilskrachtig, en volledig NU in het leven. Voor Muziekschool Amsterdam-Noord ben ik de choreografe en creëer ik in drie lessen met de jeugd jaarlijks een nieuwe voorstelling, samen met een decor- en zangdocent. Voor de kleintjes maakte ik muzieksprookjes en ik wenste dit alles eens te bundelen.
Inmiddels werk ik ijverig aan een tekenboek, “Muze kus”, waarin het leven van podiumartiesten en musici met kennis uit de muziekgeschiedenis worden verweven.
Ook heb ik onlangs met subsidie de 1e Kunstklas met als specialisatie Podiumkunsten opgericht voor moeders, fijn!

Ze heeft de bijnaam een iron lady te zijn, maar ik krijg altijd een warm gevoel bij haar: Neelie Kroes. Bijna 70 is ze nu, en ze bekleedt op dit moment een van de hoogste posten in Europa. Europees Commissaris is ze, belast met de portefeuille ‘Digitale agenda’. Daarmee is ze een van de zeven vicevoorzitters van de Europese Commissie. Een functie die ze niet toevallig bekleedt; ze heeft een indrukwekkende carrière achter zich. Een gewoon mens heeft drie levens nodig voor het werk dat zij in zo’n 40 jaar verzette.
Voordat ze Europa diende was ze gemeenteraadslid, Tweede Kamerlid en achtereenvolgens staatssecretaris én minister van Verkeer en Waterstaat. In 2010 leek het er zelfs even op dat ze minister-president zou worden, maar die plek werd ingenomen door Rutte. Jammer, ik had haar wel eens willen zien in die functie, lekker rechtop in de wind. Ik denk dat ze het had gered. Het is niet verwonderlijk dat ze het afgelopen jaar de Aletta Jacobs Prijs won. Ze laat zien wat een vrouw allemaal kan doen, zonder dat ze zich daarop laat voorstaan.

Maar eigenlijk heeft dit allemaal niets te maken met mijn liefde voor Neelie. Wat ik zo mooi vind aan haar, is dat ze zo stevig en tegelijkertijd zo kwetsbaar oogt. Kijk maar eens naar haar als ze spreekt. Ze is expressief, eloquent en legt stevige accenten in haar verhaal, zowel verbaal als non-verbaal. Heel overtuigend, heel contrastrijk. Maar kijk nu eens naar haar wenkbrauwen, die doen iets geks. Regelmatig tilt Neelie haar wenkbrauwen hoog op, waardoor er even een verbaasde uitdrukking ontstaat. Daarnaast spert ze haar ogen regelmatig wijd open. Het geeft het konijn-in-de-koplamp-effect. Het zijn onmiskenbaar signalen van spanning, die gemakkelijk als angst geïnterpreteerd kunnen worden.
Kenmerken van stress of angst werken doorgaans statusverlagend. Maar het bijzondere is, dat deze ‘tics’ Neelie nergens ondermijnen. Ze blijft volledig overeind. De vraag is natuurlijk hoe ze dit voor elkaar krijgt. Het antwoord is simpel: ze compenseert haar statusverlagende ‘tics’ ruimschoots met haar statusverhogende gedrag. Ze gebruikt haar stem in de volle breedte en hoogte, ze verbindt zich zeer nadrukkelijk met wat ze zegt en ze maakt intens contact met haar toehoorders. Daarnaast neemt ze fysiek veel ruimte in met haar stevige gebaren.

Kijk, en dat vind ik nou reuze inspirerend aan Neelie Kroes: je hoeft niet waterdicht te zijn om te overtuigen.
Je hebt geen harnas nodig om te overreden. Blijkbaar bestaat er zoiets als een ‘gezonde balans’ in je persoonlijke uitstraling. Voorwaarde is natuurlijk wel dat je weet wat je wilt zeggen, en daar vol de ruimte mee in durft te nemen. Dat is goed nieuws voor vrouwen die, net als ik, soms kenmerken van spanning vertonen en zich daardoor kwetsbaar voelen. Maar er is meer. We weten dat er aan de buitenkant veel minder zichtbaar is dan we zelf denken. Studies tonen aan dat mensen vaak denken dat hun angst of afkeer zichtbaar is, terwijl de omgeving daar maar bar weinig van merkt. We zijn geneigd te geloven dat onze binnenwereld, vooral als het om negatieve zaken gaat, door de buitenkant lekt. Wetenschappers hebben zelfs een naam voor dit fenomeen, the illusion of transparency. Mensen kunnen helemaal niet bij je naar binnenkijken, net zomin als jij dit bij anderen kunt. Je bent niet doorzichtig. Mochten je vingers onverhoopt tòch gaan trillen tijdens je volgende presentatie, dan weet je wat je te doen staat. Neem diep adem, maak intens contact met je toehoorders en denk aan Neelie. Je kunt het!

[Foto: CC BY-SA Sebastiaan ter Burg]

Nobbe en Mieras maken voor The Next Women NL analyses van prominente vrouwelijke Nederlanders. Een maand geleden vroegen wij aan de lezers van The Next Women NL wie de volgende female business hero in analyse zou moeten zijn. We loofden hun pas verschenen boek ‘Meestersprekers‘ uit voor de beste suggesties van onze lezers.
Deze keer Nina Storms. Een suggestie van Petra Dondorp. Gefeliciteerd Petra, ‘Meestersprekers’ komt naar je toe! Ook nog meedoen? Doe een suggestie en pak dat boek. - redactie TNW

Nina Storms (aka Nina Brink) is een geval apart. Deze voormalige voorzitter van de Raad van Bestuur van World Online is keer op keer in het nieuws. Is het niet vanwege een onfortuinlijke beursgang waar ze als een van de weinigen veel geld aan heeft verdiend, dan is het wel vanwege de vuistdikke biografie van journalist Eric Smit met vermeende details over astrologiebezoeken en sm-praktijken.
Zelf is ze publiekelijk ontdaan over de negatieve publiciteit die ze iedere keer haalt. Ze beklaagt zich over de negatieve reacties die ze op haar uiterlijk krijgt en schrijft dit toe aan vrouwonvriendelijkheid binnen de zakenwereld.
We kunnen ons goed voorstellen dat mevrouw Storms ongelukkig wordt van de ellende die ze over zich heen krijgt: wie op internet ziet wat een agressie haar verschijning lijkt op te roepen. Toch zijn de heftige reacties niet alleen een ouderwets staaltje vrouwvijandigheid. De combinatie van Storms’ uitstraling en haar achtergrond zijn nu eenmaal een groot contrast. In het algemeen gaat ze gekleed in tamelijk conservatieve pakjes. Haar kleding is formeel, grijs of donker en van een Amerikaanse tuttigheid. Haar haar zit al jaren in een soort gedownsizede Beatrix-coupe. In televisieprogramma’s verschijnt ze met dochter en schoothondje (een frivoliteit die we eigenlijk alleen van Paris Hilton-achtige types kennen). Om het plaatje compleet te maken is ze tegenwoordig getrouwd met een Rambo-journalist en maakt ze veelvuldig gebruik van Botoxbehandelingen waardoor haar expressie, wat zal ik zeggen, ánders overkomt.

Al met al is de toeschouwer volledig in verwarring. Wat hebben we hier? Een degelijke investor? Een frivole celebrity? Een wereldvreemde excentriekeling? Nina geeft zoveel verschillende signalen af dat dit automatisch spanning bij het publiek oproept. Omdat ze verder een leven leidt dat voor de meesten van ons weinig herkenbaar is, is het ook lastig om ons met haar te identificeren. Hierdoor valt de optie ‘medelijden’ al meteen af. De andere opties die er zijn om de spanning te reduceren zijn ‘lachen’ of ‘geïrriteerd raken’. Niet uit vrouwonvriendelijkheid, maar vanwege de ongerijmdheid die we bij haar ervaren.

Foto: Rien Zilvold

Er zijn van die dingen die je mist, hoe goed je alles ook bijhoudt. Het optreden van Mabel Wisse Smit op TEDx is er zo een. Ze heeft daar vorig jaar een praatje gehouden, schijnt. Iedereen had het erover. Nou ja, iedereen die ik niet ken dan. Ze werd uitgenodigd omdat ze CEO is van The Elders, een soort wijze-mannen-club, opgericht door Nelson Mandela. Wij kennen haar natuurlijk vooral als de vrouw van. Een praatje op TED is niet zomaar iets, een praatje op TED is een ongekende eer. Voor degene die ook wel eens iets mist: TED is een vierdaagse conferentie die sinds 1984 jaarlijks gehouden wordt in Californië. De grootste denkers, schrijvers, ondernemers en politici betreden hier het podium om de deelnemers te inspireren met hun ideeën. Het leuke aan al die lezingen is dat ze online te zien zijn via TED.com, helemaal gratis en voor niets. Daarmee is TED een van de meest verslavende sites in zijn soort: waar anders ligt er zoveel intellectuele rijkdom voor het oprapen?

Inmiddels bestaan er ook TEDx conferenties: kleinere versies van het oorspronkelijke TED op verschillende plekken in de wereld, waaronder ook Amsterdam. Hier mocht Mabel dus spreken, en daar had ze zich grondig op voorbereid. Want de TED-stijl heb je niet zo maar te pakken, zéker niet als Nederlander. De TED-stijl moet je bevechten. Wat de TED-stijl is? Welnu, een TED-praatje duurt allereerst nooit langer dan 18 minuten en moet boven alles toegankelijk zijn. De stijl van vertellen valt losjes te noemen. De spreker struint relaxed over het podium, maakt rechts en links wat grapjes en de slides verschijnen uit het niets, altijd op exact het juiste moment. Het ziet eruit alsof de spreker het allemaal ter plekke verzint. Dat is natuurlijk niet zo: in werkelijkheid wordt er maandenlang aan zo’n praatje gerepeteerd. Elke punt en komma, hoe casual ook, is zorgvuldig geregisseerd. Of zoals de Amerikaanse econoom John Kenneth Galbraith het zo mooi zegt: ‘It takes about five re-writes to reach the right degree of spontaneity’.

TEDxAmsterdam: Mabel van Oranje from TEDxAmsterdam on Vimeo.

Ook Mabel heeft veel geoefend, dat is duidelijk. Wat zij laat zien, is een soort uiterlijke kopie van het ‘TED-spreken’. Ze maakt grote, losse gebaren. Ze staat midden op het podium, uiteraard zonder katheder. Ze heeft haar Viktor en Rolf pakje thuisgelaten en heeft zich voor de gelegenheid in een simpel zwart pak gehesen (altijd goed). Ze wappert nonchalant met haar handen. Ze maakt gevatte grapjes. Ze kijkt het publiek nadrukkelijk aan. Kortom, het is helemaal TED. Maar toch klopt het niet, het voelt ongemakkelijk voor de kijker. Daar is een eenvoudige verklaring voor: Mabel vertoont de uiterlijke kenmerken van ontspanning (fysieke losheid) zonder dat haar binnenkant meedoet. Ze heeft bedácht hoe het eruit moet zien en is daarbij vergeten hoe ze van nature presenteert. Ze beweegt uit zichzelf helemaal niet zo groot, ze is niet zo markant als ze zich hier presenteert. Daarnaast zit haar adem hoorbaar veel te hoog: ze spreekt hijgend. Ze neemt nergens de tijd om echt door te ademen, haar zinnen liggen allemaal in elkaars verlengde. Haar spierspanning is consequent te hoog, haar gebaren worden onder grote fysieke druk geproduceerd. Een mooi voorbeeld hiervan is het ‘lightbulb-moment’ (maar daarvoor moet je toch even het filmpje bekijken). Een hoge adem en de fysieke overspanning zijn tekenen van stress, en dat is vooral wat de toeschouwer meevoelt. De wet van identificatie is krachtig: als de spreker het benauwd heeft dan krijgt de toehoorder het ook. Lastig, als je ontspannen wilt overkomen. Je kunt wel bedenken hoe het eruit moet zien, maar expressiviteit laat zich niet afdwingen. Je hebt een bepaald bewegingsarsenaal en daar zul je het mee moeten doen. Wat je van buiten doet moet overeenkomen met wie je van binnen bent. De een beweegt nu eenmaal groot, de ander klein. Natuurlijk kun je proberen om de grenzen van je expressie te verkennen. Hoeveel ruimte kun je letterlijk innemen terwijl het toch nog comfortabel voelt? En welke overtuigingen houden je eigenlijk tegen om voluit te presenteren? Dat zijn zeker relevante vragen. Maar je beperkingen blijven je beperkingen. Is dat erg? Welnee. Ik denk dat Mabel een stuk geloofwaardiger was geweest als ze vanuit haar natuurlijke expressie had gepresenteerd. Daarnaast was het zowel voor haar als voor het publiek een stuk relaxter geweest. En relaxed, dat is nou juist weer heel erg TED.

Wie ben je en wat is je elevator pitch?
Ik ben Irina Birger (1972, Moskou) en ik ben kunstenaar. Ik studeerde aan de Bezalel Academie in Jeruzalem en aan het Sandberg Instituut in Amsterdam. Mijn werk is onder meer te zien in het Israel Museum (2001 en 2009), de Wereldexpo Shanghai (2010), Garazh, Moscow (2010), Apexart, New York (2008), Mediamatic, Amsterdam (2008) en in Today Art Museum, Beijing (2008). Ik woon en werk momenteel in Amsterdam.

Wat is de inhoud van je werk?
Ik ben altijd bezig met het ontwikkelen van concepten voor grotere projecten, zoals films, animaties of installaties. Voor mijn projecten schakel ik andere kunstenaars, filmmakers of componisten in. Op die manier kunnen we het werk verdelen en is iedereen bezig met zijn eigen medium. Ik ben een enorme fan van samenwerken. Omdat het nou eenmaal leidt tot de beste resultaten. Iedereen doet zijn favoriete deel en is tevreden, ondanks dat we soms niet al te veel betaald krijgen. Ik maak ook opdrachten voor kunstinstituten en illustraties voor tijdschriften.

Waarom ben jij succesvol?
Hoezeer het ook als een cliché klinkt, ik geloof dat de eerste stap altijd een verlangen is en een sterk vertrouwen in jezelf, en vooral in je werk. Mijn hersenen staan nooit uit. Ik denk altijd na over nieuwe ideeën en zoek inspiratie.

Heb je een vallen en weer opstaan – moment gekend?
Jazeker, ups en downs horen bij mijn beroep en leven. Een kunstenaar heeft het niet makkelijk. Het is niet alleen het werk; kunstenaar is een manier van leven. Het is absoluut niet stabiel, en vaak is wat je krijgt niet wat je verdient en vice versa.

Wat had je achteraf gesproken anders gedaan?
Het is voorgekomen dat ik aan projecten werkte waar m’n hart niet echt lag. Ondertussen kwam er een veel interessanter project voorbij. Maar ik was niet zeker genoeg over mijn eigen kwaliteiten en over mijn werk en daardoor miste ik wel eens een mooie kans.

Wat is jouw lesson learned?
Ik heb geleerd snel over nare momenten en verlies heen te komen. Door slechte herinneringen uit mijn geheugen te bannen en er niet te lang bij stil te blijven staan, want dat hinderde me bij mijn werk.

Hoe zet jij social media in?
Ik maak heel veel gebruik van Facebook, Flickr en een beetje van LinkedIn. Facebook is veruit mijn favoriet. Het is een heel makkelijk medium om evenementen of shows te publiceren en mensen uit te nodigen. Er is een enorm kunstnetwerk. Ik pik bovendien nieuwtjes op en groot nieuws en interessante informatie over mensen.

Hoe bouw je jouw merk/heb je jouw merk gebouwd?
Mijn naam is mijn merk. Dat is voor kunstenaars een beetje een vies woord. We houden er niet van om over onszelf als merk te praten. Waar ik sterk in ben is ervoor zorgen dat ik publiciteit krijg voor shows of projecten en daardoor erkenning voor andere dingen die ik doe. Met wie je werkt is enorm belangrijk. Het gaat niet alleen om wat je doet. Het gaat ook zeker om wie je kent.

Wat is jouw verdienmodel en ben je daarover tevreden?
Ik heb het veel jaren financieel moeilijk gehad. Ik mocht niet in Nederland werken omdat ik niet over de juiste verblijfsvergunning beschikte en dus kwam ik niet in aanmerking voor toelagen en subsidies. Een paar jaar geleden veranderde dat. Ik krijg bovendien meer erkenning als artiest en dat helpt me bij het verkopen van mijn werk en het krijgen van nieuwe opdrachten.

Hoe ga je om met deze economische crisis?
Persoonlijk heb ik momenteel geen last van de crisis. Maar veel kunstenaars zullen de gevolgen van de afnemende subsidies gaan merken. Succes is in mijn optiek niet direct verbonden met de wereldwijde situatie. Ik geloof dat het goed is om niet depressief en neerslachtig te worden maar juist sterk en veerkrachtig. We moeten ons niet zomaar laten beïnvloeden door de media en onze eigen kracht vinden.

Hoe kies je jouw zakenpartners?
Ik kies altijd mensen die ik kan vertrouwen en die me inspireren. Gewoonlijk werk ik met vrienden, maar soms met grotere organisaties. Het belangrijkste is dat je hetzelfde doel hebt, en samen kan bijdragen aan het grotere geheel. Het creëerproces moet leuk zijn, het financiële gedeelte moet niet de overhand krijgen.

Wat zijn je doelen voor de komende drie jaar?
Ik wil internationaal maar ook in Nederland meer tentoonstellingen maken. Het verkopen van werk is erg bevredigend omdat het je op de een of andere manier helpt om meer te produceren en nieuwe ideeën te ontwikkelen. Op een manier dat je oude bagage kwijtraakt en plaats maakt voor nieuwe. Ik wil erg graag meer samenwerken in opdrachten, niet alleen vanuit financieel oogpunt, maar ook omdat je leert van anderen.

Meer weten over Irina Birger? www.irinabirger.com

Irina’s laatste project is een film:

“Irina Birger Thinks Drawing is Important”

Om een beetje in het thema van deze website te blijven: het project werd financieel ondersteund door fonds BKVB. Er is een speciale voorvertoning gedurende de museumnacht in het Stedelijk Museum Bureau. Rozenstraat 59, 1016 NN Amsterdam. Gaat dat zien dus…

Foto gemaakt door: Andrei Tchernikov

Lees jij de female business heroes in analyse, die Nobbe │ Mieras voor The Next Women NL maken? Doe dan mee aan onze prijsvraag: wie moet de volgende female business hero in analyse zijn?

Farah Nobbe en Natalie Mieras zijn gespecialiseerd in media- en presentatietrainingen. Hun analyse van bekende Nederlanders doet menigeen instemmend knikken. Op The Next Women NL plaatsten we al enkele analyses van bekende Nederlandse vrouwen.

Wie is de volgende vrouw die Nobbe │ Mieras zullen analyseren? Laat het ons weten en maak kans op één van de vijf boeken ‘Meestersprekers‘ die wij mogen verloten. Meestersprekers gaat over de essentie van goed kunnen spreken. Wat maakt iemand tot een meesterspreker? Welke kenmerken zijn daarbij doorslaggevend? En is dat iets wat je kunt leren? Doe mee en pak dat boek!

Mail ons op ellenkleverlaan@thenextwomen.nl of sigrid@thenextwomen.nl.

Marlies Dekkers is een vrouw die me mateloos intrigeert. Naar eigen zeggen vindt ze ontwerpen even leuk als zakendoen, en dat legde haar geen windeieren: ze bouwde in 17 jaar een imposant lingerie-imperium op. Haar merk Undressed heeft maar liefst 1000 verkooppunten en er zijn Dekkers-winkels in onder meer Parijs, Bangkok en Amsterdam. De laatste tijd is ze veel in het nieuws vanwege de lingerieoorlog die ze met concurrent Sapph in aangegaan. Het is een oorlog die ze vooralsnog verloren lijkt te hebben.

Maar laten we het over de vrouw zelf hebben. Want Marlies Dekkers zelf is net zo ambigu als haar lingerie. Kijk maar eens naar haar op YouTube: is ze nu ordinair of juist artistiek? Wil ze mannen plezieren of vrouwen? Is ze een wiebelig meisje of een pittige vrouw? Het ene moment kleedt ze zich als een Lolita in tutu en neonroze lippenstift, het andere moment als strenge SM-meesteres met een zwarte halsband. Kan dat? Ja hoor, dat kan uitstekend als je een kunstenaar bent. Het is een knap staaltje personal branding: in haar incongruentie is Marlies Dekkers uitermate congruent. Ze laat zich niet in een specifieke hoek duwen, en roept daarmee bewust een bepaalde mate van spanning op. Ze toont zich autonoom in haar grilligheid, een soort Mathilde Santing in zakenpak. Soms werkt dat goed en zijn we geïntrigeerd, maar soms irriteert het ook. Ik merk dat als ik naar Dekkers kijk, ik vaak afstand neem. Als ik in mijn eigen omgeving navraag doe, blijken meer mensen daar last van te hebben. Het ligt voor de hand om de verklaring te zoeken in haar excentrieke kleding of in haar scherpe stem, maar ik denk dat er meer aan de hand is. In haar non-verbale expressie is Marlies namelijk ook niet congruent, en dat kan nu juist weer niet, zelfs als je een kunstenaar bent. Non-verbale expressie is namelijk cultureel ongebonden. In de wereld van de lichaamstaal gelden dezelfde regels voor ons allemaal, wat onze status of herkomst ook is.

Marlies Dekkers maakt haar ogen erg zwaar op. Maar wie goed kijkt, ziet dat haar ogen vaak niet meelachen met haar mond. Dekkers lacht relatief veel, naarmate ze zich ongemakkelijker voelt wordt het nog meer. Pleasen noemen we dat. Bij dat lachen houdt ze haar lippen stevig op elkaar geklemd, en zet ze druk op haar kaken. Volgens psycholoog Paul Ekman zijn er twee soorten lachen: een echte lach of geveinsde lach. Bij een echte lach spannen we de kringspier rond de ogen aan en ontstaan er rimpeltjes in de ooghoeken. Daarbij is het onderste ooglid gespannen. Slechts 10% van de mensen is in staat om het buitenste deel van de oogkringspier te beheersen. Bij de andere 90% zijn ogen die geen spierspanning vertonen dus een teken van een geveinsde lach. Als de ogen niet meelachen, is er geen plezier. En dat is wat we regelmatig bij Marlies Dekkers zien. Soms krijg ik het gevoel dat ik haar gezicht horizontaal in tweeën kan knippen: boven de neus zie je dan een totaal andere foto dan onder de neus. Het is bevreemdend, vooral omdat haar ogen zo ontzettend fel kunnen kijken. Marlies Dekkers is hier dus niet heel consequent in. In sommige interviews lacht ze weinig maar echt, en oogt ze ontzettend stevig. In andere interviews lacht ze veel en geveinsd, en komt ze kwetsbaarder over. Uit onderzoek weten we dat een geveinsde lach altijd herkend wordt. Met andere woorden: de kans dat je gesprekspartner erin trapt is nul komma nul. Dat pleit ervoor om maar niet te lachen als er niets te lachen valt. Als vrouw weet ik hoe moeilijk dat is: voor je het weet krullen je mondhoeken weer omhoog. Maar het loont absoluut: wie stopt met lachen als er niets te lachen valt, wordt stukken sterker. Kijk maar naar Marlies Dekkers.

Annemarie van Gaal (1962) richtte in Moskou een uitgeverij op en leidde onder andere de Telegraaf Tijdschriften Groep. Door haar optreden als investeerder in het programma Dragon’s Den en haar boeken en televisieprogramma’s over omgaan met geld, is zij op dit moment een van de bekendste zakenvrouwen in Nederland. Begrijp me goed, ze is niet de beste of de rijkste of de invloedrijkste zakenvrouw van Nederland, ze is de bekendste.

Het mooie van mediabekendheid is dat de persoon in kwestie een soort symbool en prototype voor een hele groep niet-bekende mensen wordt. Als die groep dan ook nog een onderbelichte groep is, zelfs een rolmodel. Zo konden menigten mensen hun emoties nauwelijks de baas toen Obama als eerste kleurling het presidentsambt bemachtigde. In hun ogen was het aantreden van de zwarte president een dijkdoorbraak die de weg opende voor andere kleurlingen: als hij het kan, kan de rest het ook. Dat is natuurlijk niet zo. (De weg naar een samenleving waarin blank en zwart evenveel kansen krijgen is namelijk nog lang niet ten einde.) Maar daar gaat het nu niet om. Want interessant is hoe een rolmodel eigenlijk werkt.

Het feit dat anderen inspiratie of hoop uit het leven van een rolmodel putten heeft te maken met één van de belangrijkste wetten die er bestaan: de wet van de identificatie. Wie houdt het droog bij het moedige hondje dat op het einde van de film toch nog overlijdt? Wie blijft rustig zitten bij het meisje in de horrorfilm dat op het punt staat de deur met het monster te openen? Het maakt niks uit of we onszelf voorhouden dat ‘het toch niet echt is’, de emoties die het hondje en het meisje oproepen zijn wel echt. Iedereen die zich laat inspireren door een rolmodel identificeert zich dus met die bewuste persoon.

En wat heeft dit alles nu met Annemarie van Gaal te maken? Laat ik het bekennen, ik vind haar inspirerend. Als je haar optreden analyseert zie je een vrouw van in de veertig in een mooie jurk. Wie interviews met haar gelezen heeft weet dat ze een leven met ongekende hindernissen achter de rug heeft die ze glorieus heeft overwonnen. Haar uitstraling is tegenstrijdig: doordat haar zinnen aan het einde bijna standaard hoog eindigen, ze snel praat en daarbij haar hoofd veel beweegt, komt ze kwetsbaar over. Helemaal niet de houwdegen die ze gezien haar staat van dienst toch ook wel moet zijn. Kleine gebaren zoals de omhoog gerichte kin waardoor ze haar nek laat zien, de beweeglijke handen en het zuidelijke accent versterken dit beeld. Toch zou niemand het durven haar weg te zetten als een kwetsbaar ‘meisje’. Haar reactie op een provocerende vraag van de interviewer verklaart denk ik waarom: Van Gaal lacht vrijuit een hoge lach en geeft vervolgens zonder enige terughoudendheid antwoord. Niets in haar non-verbale signalen wijst op enige angst of spanning veroorzaakt door de gemene vraag. Hier is een vrouw te zien die zo sterk is dat ze volkomen transparant en authentiek durft te reageren. Wie onaantastbaar is durft z’n buik te laten zien. Ik zeg dat ze een rolmodel is.

Wie ben je, wat is je elevator pitch?
Ik ben Yvonne van Bokhoven, 39 jaar, Vice President Western Europe LEWIS PR, internationaal PR-bureau met 40 vestigingen wereldwijd. Ik ben verantwoordelijk voor de regio West-Europa. Wij zorgen dat onze klanten zoveel mogelijk op een positieve manier in de (social) media komen. Wij bedenken ideeën om hen te profileren en managen crises als deze zich voordoen.

Hoe het allemaal begon…
Ik was werkzaam als marketeer en erna als verantwoordelijke voor PR bij een Amerikaans bedrijf en kwam daar in aanraking met PR-bureaus. Ik was er niet meteen van gecharmeerd. Wel wilde ik altijd een eigen zaak beginnen. Toen ik werd gevraagd door de holding van LEWIS om een PR-vestiging voor LEWIS in Nederland te openen, aarzelde ik wel even. Zou het bureauleven mijn ding zijn? Maar de ondernemersdrang won het, en ik heb nooit spijt gehad. Het is de beste beslissing in mijn zakelijke leven geweest. PR past helemaal bij mij – het vak is me op het lijf geschreven.

Wat was de eerste stap op weg naar succes?
De eerste stap op weg naar succes was een proactieve houding. Nooit tevreden zijn en altijd vooruit kijken. Stilstand is achteruitgang, je moet continu blijven doorontwikkelen en blijven vechten. Ook moet je een enorme dosis positiviteit en optimisme hebben en altijd nieuwe mogelijkheden blijven zien.

Welk advies geef jij een startende ondernemer?
Je bruggen nooit achter je verbranden. De wereld is klein en je netwerk van enorm belang. Je moet proberen met iedereen een goede verstandhouding te hebben en houden, ook al is dat soms moeilijk. Benader mensen zoals je zelf ook benaderd zou willen worden. Ga voor langetermijnrelaties en belang in plaats van winst op de korte termijn.

Heb je een vallen en weer opstaan – moment gekend?
Ik heb een aantal van dat soort momenten gekend in de afgelopen 10 jaren in deze business. Dan lijkt alles even tegen te zitten, het ene na het andere probleem dient zich aan en de dingen gaan niet zoals je wilt dat ze gaan. Dan is het een kwestie van doorbijten en uit het dal klimmen. Met veel energie er weer tegenaan en de problemen oplossen. Als je dat dan uiteindelijk lukt, is de voldoening des te groter.

Wat zou je achteraf gesproken anders doen?
Ik zou sneller personeel hebben aangenomen met ervaring en expertise. Dan was de groei sneller gegaan; nu heb ik veel tijd moeten investeren in het opleiden van mensen. Een niet-investeringsbereid moederbedrijf hielp qua aannamebeleid ook niet echt mee.

Lessons learned?
Positief: blijf altijd jezelf, probeer jezelf te verbeteren maar accepteer ook je sterke en zwakke kanten. Verzamel mensen om je heen die je zwakke kanten aanvullen en van wie je kunt leren. Wees niet bang om fouten te maken en toe te geven dat je een fout hebt gemaakt!
Negatief: je kunt het als baas nooit goed doen. Dat kun je maar beter accepteren. Het heeft daarom geen zin te proberen om het iedereen naar de zin te maken, dat lukt toch niet.

Zet jij social media in?
Ik ben enthousiast LinkedIn gebruiker – voor het werk een onmisbare tool. Een superfijne online database die zichzelf bijhoudt – ideaal! Facebook vind ik ook te gek, zeker om op de hoogte te blijven van het wel en wee van buitenlandse vrienden en kennissen. Daarnaast ben ik fervent Twitteraar met een groeiend aantal volgers (@YvonneVB).

Hoe heb je jouw merk gebouwd?
Door mezelf te zijn en te blijven.

Hoe ga je om met deze economische crisis?
Iedere crisis biedt bedreigingen en kansen. Uiteraard zijn ook wij klanten kwijtgeraakt, die failliet zijn gegaan of geen budget meer hadden. Maar we hebben ook nieuwe klanten weten te vinden, omdat bedrijven in crisistijd op zoek gaan naar betaalbaardere alternatieven die duidelijke ROI bieden. PR wint het op dat gebied vaak van bijvoorbeeld adverteren. Dus de crisis hebben we ook in ons voordeel weten om te buigen.

Waaraan moet een merk in deze tijd voldoen om te overleven?
Een merk moet consistent zijn, en duidelijk in zijn focus. Veel bedrijven willen alles voor iedereen zijn. Ik geloof in de kracht van de niche, iets heel goed doen en duidelijk en eenvoudig communiceren over de voordelen van je aanbod. Kijk maar naar Google, en Apple, die bedrijven hebben de kracht van de eenvoud enorm goed begrepen.

Wat is jouw verdienmodel?
Wij zijn een consultancy maar rekenen loon naar prestaties – geen uurtje factuurtje. Dit is erg aantrekkelijk voor de opdrachtgever maar heeft regelmatig het nadeel dat we klanten ‘overservicen’. Dat hoort er ook een beetje bij in onze branche – je moet de verwachtingen van de klant overtreffen.

Hoe kies je jouw zakenpartners?
Het moet klikken – ze moeten dezelfde cultuur hebben als wij. En daarnaast moeten we elkaar natuurlijk meerwaarde kunnen bieden. Maar de klik is belangrijk, met mensen die niet op één lijn met je zitten, is het erg moeilijk samenwerken.

Marianne Robben: directeur-eigenaar van fluïde reclameadviesbureau LaRobben

Wie ben je, wat is je elevator pitch?
Mijn bedrijf LaRobben draagt met trots mijn achternaam. Ik ben Marianne Robben en op 10-10-’10 raak ik de magische leeftijd van 40 jaar. LaRobben is een ‘fluïde’ communicatieadviesbureau. Op basis van de klantvraag stellen wij een tijdelijk tailormade bureau samen, dat ook weer uit elkaar gaat als de opdracht klaar is. Dat geeft flexibiliteit, maar maakt ook dat we een breed spectrum van benodigde specialisten kunnen leveren. Zo kunnen we aan de voorkant van opdrachten high-end strategie en concepting bieden, tegen een scherpe prijs omdat we nagenoeg geen vaste kosten hebben.

Hoe het allemaal begon
LaRobben bestaat al een tijdje. Ik richtte het ooit op, om meer ruimte voor dingen buiten mijn betaalde baan te creëren: schrijven, doceren, creëren en experimenteren. Langzaam werd LaRobben groter en dit jaar besloot ik full force te gaan. Ik zag de wereld de afgelopen 10 jaar sterk veranderen, maar de grote reclamebureaus evolueerden – naar mijn onvrede – niet mee naar echt nieuwe bureauformules. LaRobben heeft:

• een nieuwe kijk op communicatie. Het geloof dat een merk niet top-down vanuit een hoofdkantoor, maar in het contact tussen een merk en haar klanten wordt gebouwd.
• een nieuwe kijk op het communicatieadviesbureau. LaRobben is fluïde op alle vlakken. In de samenstelling van het team en in het ontbreken van een vaste locatie. Wij werken bij de klant, digitaal en op flexibele werkplekken door heel Nederland.

Waarom ben jij succesvol?
Succes komt door wat je doet, maar vooral door wie je bent en wat je daarmee doet. Succes komt door het beste uit je persoonlijkheid te halen. Uit je parels, maar ook uit de zwarte randjes die je hebt. Bij mij is dat een combinatie van een tomeloze ongebreidelde fantasie, groot zelfvertrouwen, discipline en de drang die ik al van kinds af aan heb om niet in de groep op te gaan, maar voor de groep uit. Ik wil stiekem een beetje ‘beroemd’ worden met alles wat ik doe.

Als je één advies zou mogen geven aan een startende ondernemer, welk zou dat zijn?
Vertrouw altijd op jezelf en wees niet bang om te falen of te verdwalen. Beide zijn juist een goed kompas om de weg te vinden. Ik ben een groot aanhanger van Nietzsche zijn “Was mich nicht umbringt, macht mich stärker”. Midden in de shit is het niet leuk vertoeven, maar als je over je schouder kijkt in de tijd, heeft het altijd iets positiefs bijgedragen aan waar je dan staat.

Hoe bouw je jouw merk/heb je jouw merk gebouwd?
Authenticiteit is volgens mij van het grootste belang. Je bent een merk, je wordt het niet.

Waaraan moet een merk volgens jou in deze tijd voldoen om te overleven?
Merken moeten open zijn, zich geëquipeerd hebben om te luisteren en faciliteren in conversaties. Tussen merk en klant, maar ook tussen klanten onderling. De meeste merken zijn erg goed in het vertellen van hun eigen corporate stories en sales praatjes, maar echt luisteren, ho maar. Als je niet past in de standaard Q&A’s, dan ben je een lastige klant. Het oude merk-denken is echt passé, dialogisch denken is de toekomst.

Wat is jouw verdienmodel en ben je daarover tevreden?
Reclamebureaus verdienen van origine hun geld vooral aan de achterkant van de organisatie. Strategisch advies en creatieve concepten zijn de motor voor daar waar het geld wordt verdiend: creatieve uitwerking en (opslag op) productie.
LaRobben werkt meer als een consultancybureau. Wij verdienen ons geld aan de voorkant met advies en ideeën. In de uitvoering daarvan klikken we ons aan de bestaande projectorganisatie van de klant, die ook zijn eigen inkoop doet. Dat levert klanten een kostenbesparing op die op kan lopen tot wel 50 procent.
Ook in afrekenmodellen probeer ik naar nieuwe vormen te zoeken. Fixed prices voor een project, als klanten financiële zekerheid zoeken. Samenwerkingsvormen waarin LaRobben nieuwe creatieve ideeën lanceert in ruil voor een aandeel in het nieuwe bedrijf en een speciaal sterk gereduceerd tarief voor CBF goedgekeurde goede doelen.

Wat zijn je doelen voor de komende drie jaar/wat zijn je uitdagingen?
Ik heb 2010 benoemd tot mijn transitiejaar. Weg bij de grote netwerkbureaus, op weg naar nieuwe wateren. Waar het me gaat brengen weet ik ook nog niet precies, maar dat is onderdeel van de reis. LaRobben dat groter wordt en verdere nieuwe vormen aanneemt, of misschien wel een onverwachte wending die mijn creativiteit in andere vorm giet. Mijn uitdaging en drijfveer is al 40 jaar de zelfde: een beetje beroemd worden met het omploegen en inzaaien van akkers, om te kijken of het wortel schiet.